Қорғалжын мемлекеттік табиғат қорығы

Қорғалжын мемлекеттік табиғат қорығы Астана қаласының оңтүстік-батысынан 130 км. қашықтықта орналасқан. Қорық фламинго, бұйра пеликан және тағы да басқа құстардың мекендейтін сулы-батпақты жерлерді сақтап қалу мақсатымен 1968 жылы құрылды. Қорықтың ауданы 2,371 мың.кв.м. Жердің басым бөлігін тұзды тұщы сулар алып жатыр. Аймақтың жалпы шекарасы қос көлдің жүйесін құрайды: ағынды өзен Қорғалжын және сарқынсыз көл Теңгіз.

Тіршілік әрекеті құрғақ даланың көлдер зонасымен байланысқан көптеген биологиялық объектілер осы қорықта өмір сүреді. Қорықта өсімдік топтарының 4 типі қорғалады. Басым бөлігін сулы-батпақты және көгалды өсімдіктер, шағын аумағын дала өсімдіктері ( бетеге мен селеу топтары) алып жатыр. Өсімдіктер дүниесі гүлді өсімдіктердің 331 түрінен тұрады, өсімдіктер дүниесінің 23% Орталық-Қазақстанның ұсақ қыраттарында, қызыл кітапқа енгізілген 2 түрі – Шренка қызғалдағы мен ақ тұңғиық. Қорық Рамсар Конвенция тізімінің “А” тобына жатқызылды.

Мүктектілердің 8 түрі өсіп келеді. Қынаның 29 түрі жиналды, олардың ішінде 11 түрі Қазақстан үшін алғашқы белгіленген.
Қолайлы жағдайларда қорық жерінде қалпақты саңырауқұлақтар микробиотының 63 түрін кездестіруге болады. Қорықта омыртқалы жануарлар көп кездеседі. Бұнда 6 жасақтың өкілдері 41 сүтқоректілер тіршілік етеді. Қазақстанның жануарлар дүниесінің 26,5% құрайды. Басым бөлігі – кемірушілер жасағы, оның 24 түрі бар, қорықта белгіленгендердің ішінен 58,5% құрайды. Омыртқасыз жануарлар қорықта толық зерттелмеген.

Қорық аймағында құстың 23 жасағынан тұратын 299 түрі тіркелген. Бұл шамамен Қазақстанның жануарлар әлемінің 60% құрайды, 120 түрі ұя салады, 63 ұшып келгендер, қалғандары 116 ұшып өтетіндер. «Қызыл Кітапқа» енгізілген құстар санының 32 түрі берілген, бұл қорықтың барлық жануарлар әлемінің 14% құрайды. Қорықта қызыл кітапты құстардың ішінен шамамен 60%(26 түрі) кездеседі, сулы-батпақты құстардың 112 түрі, соның ішінде 4 сұқсыр үйрек, 1 гагар, 3 ескек аяқты құстар, 9 сирақаяқтылар, 1 фламинго, 28 пластинатұмсықтылар, 6 бақташылар, 3 тырналар, 42 балшықшылар, 15 шағала мен бізтұмсықты шағалалар бар.

1994 жылдан бастап, қорық жерінде қызыл пеликан жиі кездесетін болды, қызыл және бұйра пеликан санының 80-120 жұбы бар. Ұя салатын фламинго мен ақбас үйректер Орталық Азияда ірілері болып саналады, тиісінше 16000 және 120 жұптан тұрады, лапланды-пискулька қазы 5000 дейін жетеді.

Ихтиофаунаның 42 түрі берілген, Қазақстан балығының шамамен 10% құрайды, басым бөлігі мөңке балық, алабұға, шортан. Бауырмен жорғалаушылардың 3 түрі берілген: далалық улы сұр жылан, әр түсті кішкентай аусылдар және ұшқыр кесірткесі, қосмекенділердің 2 түрі: жасыл бақа, тұмсықты бақа.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *